Bergama’nın il olması meselesi, son yıllarda sıkça gündeme gelen ve duygusal yönü güçlü bir tartışma.
Bu soru, altı süslü kelimelerle doldurulmuş ama içi boş bir siyasi pazarlık sorusudur.
Ancak bu soruyu değerlendirirken, duygular kadar gerçekleri de masaya koymak gerekiyor.
Her fırsatta önümüze konulan o eski cümleyi baştan parçalayalım:
“Bergama, medeniyetlerin başkentidir.”
Bergama, kuşkusuz çok kıymetli bir kenttir.
Tarihiyle, kültürüyle, binlerce yıllık birikimiyle Anadolu’nun en önemli yerleşimlerinden biridir.
Bergama bir zamanlar medeniyetlere ev sahipliği yapmış bir coğrafyadır.
Bu, bugünün idari kapasitesini, bugünün kamu gücünü, bugünün altyapı gerçeklerini örtmeye yetmez.
Tarihiyle övünmek kolaydır. Zoru bugünü yönetmektir.
Pergamon’da kütüphane vardı diye bugün il olunmaz.
Asklepion vardı diye bugün hastaneler kendi kendine büyümez.
Pergamon’dan Asklepion’a uzanan bu miras, yalnızca Bergama’nın değil, tüm insanlığın ortak değeridir.
Fakat il olmak, yalnızca geçmişle ilgili bir unvan değildir.
İl olmak; bugünü ve yarını yönetebilme kapasitesiyle ilgilidir.
Bugün il statüsü, sadece bir tabelanın değişmesi anlamına gelmez.
İl olmak;
Sağlık hizmetlerinde bölgesel yükü üstlenmeyi,
Ulaşımı planlamayı ve yönetmeyi,
Sanayi ve istihdamı sürdürülebilir biçimde geliştirmeyi,
Tarımı ayakta tutmayı,
Genç nüfusu kentte tutacak cazibeyi oluşturmayı,
Krizleri ve göçü yönetebilmeyi gerektirir.
Bu başlıkların her biri ciddi altyapı, güçlü kamu yatırımı ve uzun vadeli planlama ister.
Bugün Bergama’nın mevcut koşullarına bakıldığında;
Sağlık hizmetlerinde büyük ölçüde İzmir merkezine bağımlı olduğu,
Sanayi ve istihdam açısından çevre ilçelere yönelimin arttığı,
Genç nüfusun farklı kentlere gitmek zorunda kaldığı bir tablo görülmektedir.
Bu bir eleştiri değil, mevcut durumun tespitidir.
Ve bu tablo, Bergama’yı değersiz kılmaz.
Ayrıca şunu da göz ardı etmemek gerekir:
Bölgenin ekonomik ve sanayi yükünü bugün Aliağa başta olmak üzere çevre merkezler taşımaktadır.
Limanları, enerji tesisleri, sanayisi ve vergi üretimiyle Aliağa, bölgenin ekonomik omurgalarından biridir.
Bu dengeyi zedeleyecek her adım, yalnızca bir ilçeyi değil, tüm bölgeyi etkiler.
İl olma tartışmaları çoğu zaman iyi niyetle başlasa da,
bazen halktan çok bürokratik beklentiler üzerinden yürüyebilmektedir.
Yeni makamlar, yeni binalar, yeni idari yapılar konuşulurken;
“Bu Bergamalının hayatını nasıl kolaylaştıracak?” sorusu yeterince cevap bulamamaktadır.
Bergama il olmamalı.
Çünkü hazır değil.
Çünkü yükü taşıyamaz.
Çünkü bu tartışma halktan çok siyasetçiye yarar.
Bergama’nın ihtiyacı;
öncelikle güçlü altyapı yatırımları,
gençler için istihdam alanları,
tarımın gerçekten desteklenmesi,
sağlık ve eğitimde cazibe merkezi haline gelmesidir.
Bunlar başarıldığında, il olma meselesi zaten kendiliğinden anlam kazanacaktır.
Sonuç olarak;
Bergama değerlidir.
Bergama saygıyı hak eder.
Ancak her değerli kent için il olmak tek ve zorunlu yol değildir.
Tarihi sevmek başka,
tarihi bugünün sorunlarını örtmek için kullanmak başkadır.
Bu memleketin ihtiyacı yeni tabelalardan çok,
akılcı planlamaya, güçlü yönetime ve gerçekçi adımlara ihtiyaç duymaktadır.
Ve akıl;
her isteğe “evet” demek değil,
doğru zamanda doğru kararı verebilmektir.